Ô nhiễm môi trường làng nghề đang phổ quát ở nhiều địa phương. (Ảnh: Hùng Võ/Vietnam+)
Đây là một trong những nội dung được "mổ xẻ" triệt để tại hội thảo “Đóng góp ý kiến dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi” do liên hợp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam kết hợp với Hội bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường tổ chức hôm nay (1/8).
Theo phó giáo sư-tiến sỹ Nguyễn Đình Hòe, Tổng thư ký Hội bảo vệ tự nhiên và Môi trường Việt Nam, hiện giờ, Dự thảo Luật Bảo vệ môi trường sửa đổi số 4 có vẻ “né tránh” vấn đề nhập khẩu phế liệu. Cụ thể, dù có quy định tại điều 3 khoản 15, nhưng trong cả chương VIII "Quản lý chất thải" lại không có nội dung nào đề cập đến vấn đề rắc rối này.
"Suy rộng ra, việc này ẩn ý 'đối' với 'phế liệu' nhập cảng (thực chất là chất thải) như những chất thải khác và có thể được hưởng các 'chính sách ưu đãi." Đây thực thụ là sự lập lờ cực kỳ nguy hiểm nhằm tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu tràn lan," ông Hòe nói.
Cũng theo ông Hòe, thực tiễn phế liệu được du nhập trong thời kì qua bao giờ cũng chứa một tỷ lệ nhất quyết chất thải tai hại. Theo đó, tái xuất không được, trả lại bên xuất không được đã khiến hàng trăm container "phế liệu" nằm ỳ ở cảng, mà chưa biết xử lý thế nào.
Đồng tình với quan điểm trên, bà Lê Bích Thủy, cán bộ Hội bảo vệ tự nhiên và Môi trường Việt Nam cho rằng việc nhập cảng phế liệu tràn lan đang là mối nguy, ảnh hưởng rất lớn đến diện mạo môi trường.
"Thực tế, tác động của quá trình kinh doanh và sinh sản phế liệu lên môi trường rất rõ ràng. Trong quá trình bốc dỡ, vận chuyển, lưu giữ, tái chế... Các phế liệu nhập khẩu, các thành phần của nó sẽ tác động lên các nguyên tố môi trường, làm đổi thay hiện trạng môi trường và gây ô nhiễm môi trường. Ngoại giả các phế liệu loại thải thường chứa các tạp chất không mong muốn, gây tác hại lên môi trường và sức khỏe con người," bà Thủy phân tích.
[Ô nhiễm làng nghề Hưng Yên: Khổ, nói mãi... Vẫn thế]
Về quản lý chất thải và kiểm soát ô nhiễm đối với làng nghề, theo vị Tổng thư ký Hội bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, trong quản lý môi trường hiện đại, các khái niệm “cộng đồng”, hay “sự dự của cộng đồng” và “xã hội hóa” rất quan yếu nhưng dự thảo Luật chưa rõ nên cần xác định rõ khái niệm cộng đồng và tạo quyền cho cộng đồng.
"Luật quy định vấn đề bảo vệ môi trường đối với làng nghề khó có thể ứng dụng rộng rãi cho làng nghề bởi hiện, các hộ dân trong làng nghề là những hộ cá thể, thường thiếu sự cộng tác đủ mức để cùng chăm lo đến môi trường. Bên cạnh đó, các làng nghề thường dùng công nghệ lạc hậu, quản lý nghề theo kiểu gia đình truyền thống, khó áp dụng chế tài với cộng đồng nông thôn. Bởi thế, Luật nên chăng quy định rõ những nghề gây ô nhiễm nghiêm trọng cần chuyển sang khu quy hoạch cho sản xuất riêng, không được sinh sản trong làng," ông Hòe phân tích.
Để giải tháo gỡ những khó khăn nêu trên, ông Hòe cho rằng Dự thảo Luật cần bổ sung quy định về Hồi tố môi trường giúp cho việc xử lý các vấn đề môi trường được nhận mặt sau khi dự án hay hành động xâm hại môi trường đã kết thúc nhưng di hại cho môi trường vẫn đang hiện hữu.
Ngoài ra, để có thể bảo đảm an ninh môi trường, các chuyên gia có mặt tại hội thảo cũng kiến nghị Luật cần xây dựng và hoàn thiện các quy định về an ninh môi trường, hoặc một bộ chỉ thị nhạy cảm để nhận mặt và phân loại các vấn đề môi trường theo chừng độ "mất an ninh về môi trường," nhằm cảnh báo sớm khi môi trường nhà nước hay khu vực trở nên kém an ninh hơn. Hay chí ít, theo các chuyên gia, an ninh môi trường cần được bổ sung như một khoản mới../.
Can dự tới những quy định về giám định mỏng đánh giá tác động môi trường, theo ông Hòe, Dự thảo Luật quy định cơ quan duyệt dự án nào sẽ thẩm định thưa tác động môi trường của dự án đó. Đây cũng là một dạng "vừa đá bóng vừa thổi còi". Nên chi, "nên chăng việc thẩm định này phải do Bộ Tài nguyên Môi trường và các Chi cục vùng của Bộ đảm đương, thay cho các tỉnh theo kinh nghiệm của một số nước châu Á," ông Hòe nói.
Bên cạnh đó, ông Hòe cũng cương trực cho biết, hiện thời, các quy định về bảo vệ đa dạng sinh vật học được quy định trong các Luật bảo vệ và phát triển rừng, Luật Thủy sản, Luật Đa dạng sinh học và Luật Bảo vệ môi trường đang chồng chéo, "tung hứng" trách nhiệm cho nhau. |
Hùng Võ (Vietnam+)
|
